Ik heb lang getwijfeld of ik dit zeer persoonlijke, uit maart daterende stuk in Margaretha’s blog op zou nemen, maar nu dan toch de knoop doorgehakt. Voor mensen die het echt niet durven lezen….sla het gerust over, er valt hier meer te beleven. Voor mij was het nodig dit stuk hier neer te schrijven alvorens mij op #dekrachtvandebibliothecaris te kunnen storten:
Een verhaal over boeken, een bibliotheek, lezen en Erasmus
Hoewel het volgende maand pas de maand van de filosofie is, zorgde een prijsvraag van grAp en een door Margaretha Goudana te vertellen verhaal er voor dat deze letters aan het papier werden toevertrouwd. Ik heb net in het “bio” deel van mijn Twitteraccount toegevoegd dat Margaretha Goudana, de moeder van Erasmus, van boeken houdt, een dromer, denker en doener is en bovendien steeds meer durft…en daar mag u, als lezer, getuige van zijn !
Overdenkend wat ik over ruim anderhalve week de bezoekers van het jubilerende Humanistisch Verbond, afdeling Midden Holland, zal gaan vertellen, blijft de prijsvraag van grAp mij dwars zitten, tezamen met hetgeen er momenteel speelt bij de bibliotheek Gouda, mijn werkgever.
Op zondag 20 maart wordt het jubileumfeest van het HV gevierd in het Verzetsmuseum in Gouda en aan mij dus de eer een beeld te geven van de Historie van het Humanisme. Ik geef het u te doen….op elk van deze gebieden ben ik een leek: prachtwoord ! Ik ben geen historica, geen filosoof. Wel een moeder, maar niet van ene Gerrit Gerritszoon, die bovendien al 475 jaar dood is !
Gelukkig heb ik leren lezen en schrijven en heb ik de beschikking over ongelooflijk veel informatie: uit boeken en databanken, via kranten en tijdschriften en met behulp van zoekmachines….de wereld aan geschreven teksten ! En niets is heerlijker dan je daaraan over te geven ! Ongebreideld te mogen bladeren in boeken en comfortabel warm zittend met allerhande lekkers binnen handbereik, over het wereldwijde web te zwalken, weg van de hectiek en misère van alledag: het is puur genot ! En door alles wat ik lees wordt mijn “letteren vuurtje” aangewakkerd, mijn fantasie dient als blaasbalg en zo zal het verhaal op de 20ste af zijn. Een klaar verhaal waarvan ik hoop dat mijn toeschouwers het zullen aanvaarden als een geschenk dat ik meebracht naar hun feest. En terwijl ik dit schrijf bent u, de lezer, of inmiddels afgehaakt, of bent u zichzelf een beeld gaan vormen bij hetgeen ik u vertel…
Wat ik u net beschrijf staat in schril contrast met de prijsvraag van grAp en de bibliotheek Gouda. Op de informatiebijeenkomst onlangs op 17 februari waren drie sprekers aan het woord: Bert Mulder, Tracey Metz en Femke Herregraven. Zij spraken over de toekomst van de bibliotheek, over hoe het gebouw eruit moet zien en wat een netboek nou precies is. Over de verschillende manieren waarop mensen lezen en het gemis van boeken op bepaalde plekken. Het was een inspirerende avond en toen me aan het eind van de avond werd gevraagd of ik mee zou doen, heb ik natuurlijk bevestigend geantwoord.
En nu zijn we drie weken verder en is er niets, behalve dit verhaal. En er komt ook niets, behalve dit verhaal ! En dat ligt niet aan grAp, niet aan de bibliotheek of de sprekers, niet aan collega’s of gebruikers van de bibliotheek, maar aan factoren waar u en ik weinig aan kunnen veranderen.
In de eerste plaats heeft het alles te maken met de tijd waarin wij leven. Het zijn niet de letters die de dienst uitmaken, maar de cijfers. Een instituut dat haar ontstaan ontleent aan het geschreven woord wordt afgerekend op haar cijfers…..uitleencijfers, bezoekersaantallen, subsidies: het is een kleine greep uit het grote aantal cijfers waar de bibliotheek mee te maken heeft. En wij moeten daarmee zien te handelen: sommige cijfers MOETEN naar boven, sommige cijfers MOETEN naar beneden en de arme bibliothecaris moet er maar mee klaar zien te komen ! Daarnaast zijn het de enen en nullen die ons in haar greep hebben ! Zonder de computer zouden wij ons werk niet meer kunnen doen, zou ik niet meer de staat van extase bereiken die ik hierboven beschreef, omdat het overgrote deel aan informatie niet meer voor mij bereikbaar zou zijn ! Kortom, een wereld die wij ons niet meer voor kunnen stellen. Alle ontwikkelingen die nog volgen op het gebied van de ict, internet, web 2, 3 en 4.0 zorgen ervoor dat er niemand is die weet hoe onze eigen toekomst, noch die van de bibliotheek en zeker niet die van de goudse bibliotheek er uit zal zien.
In de tweede plaats speelt een persoonlijk verhaal een belangrijke rol. Tijdens de introductieweek van de bibliotheek- en documentatie academie in Deventer, augustus 1978, hadden wij op de eerste dag een bijeenkomst bij dhr. Jos Paardekoper, docent aan deze HBO-opleiding. Al in het begin van zijn verhaal maakte hij de opmerking: “Wie van lezen houdt, begint aan de verkeerde opleiding en kan beter nu stoppen” . Hij lastte zelfs nog een korte dramatische pauze in, alsof hij de verse studenten die zich realiseerden dat zij een misstap begingen de kans wilde geven met opgeheven hoofd de ruimte te verlaten. Daar zat ik, net 18, en lezen was, naast breien en af en toe een stukje schrijven, het enige dat ik deed. En de bibliotheek was voor mij DE plek waar ik al die boeken vandaan haalde ! Twee jaar heb ik het volgehouden, om vervolgens op een tiende punt tekort bij het alfabetiseren, alsnog te struikelen en zonder diploma de academie moest verlaten. En nu, ruim dertig jaar later, zie ik de bibliotheek struikelen en net zomin als destijds de bibliotheek iets kon doen aan een struikelende student, kan ik nu iets doen aan een struikelende bibliotheek. Het is alleen voor een mens wat makkelijker achterom te kijken en te zien waar het goed en waar het fout ging dan voor een instituut. Filosoferen over het voorbestaan van de bibliotheek of over haar toekomst is aan mij niet besteed. Er zullen vormen van bibliotheken blijven bestaan, hetzij in het echt, hetzij digitaal, maar zij zal niet mijn werkgever blijven; ik zal ik mij meer toe gaan leggen op de inhoud van de boeken en op de mensen die ze lezen en\of schrijven. En op deze wijze zal ik met de bibliotheek verbonden blijven, want ook ik ga voor het boek…..hoe het ook bewaard wordt, waar het ook bewaard wordt en in welke vorm het ook mag verschijnen……Lezen is Leven !
